Emissierapportage en compliance in 2026: Alles wat je moet weten (EU-editie)

In het kort: Duurzaamheidseisen voor 2026 voor bedrijven met activiteiten in de EU In Europa zijn de belangrijkste rapportage- en compliance-eisen op het gebied van emissies: CSRD, CSDDD (beide beïnvloed door de Omnibus I), EU Taxonomy, EU ETS2, VSME, FuelEU Maritime, ReFuelEU Aviation en CountEmissionsEU.

We bespreken elke eis later in meer detail, maar als je geen tijd hebt om het volledige artikel te lezen, vind je hier een kort overzicht van elke eis en de impact op je activiteiten:

Compliance-eisen in 2026: Wat verandert er of treedt er in werking?

Elk jaar worden er nieuwe duurzaamheidsgerelateerde regels ingevoerd en aangepast, en het is niet altijd duidelijk welke op jou van toepassing zijn of wanneer ze van kracht worden. Zelfs als je niet direct verplicht bent om te rapporteren, zijn je klanten dat waarschijnlijk wel, en zij verwachten dat je nauwkeurige gegevens verstrekt voor hun rapportages.

Daarom hebben we dit artikel geschreven om de belangrijkste emissiegerelateerde eisen voor bedrijven die in de EU actief zijn op een rij te zetten en uit te leggen hoe vroege naleving je een concurrentievoordeel kan geven.

Omnibus I vereenvoudigingspakket

Het Omnibus I-pakket is bedoeld om de duurzaamheidsrapportageverplichtingen in verschillende belangrijke EU-richtlijnen te vereenvoudigen en te verduidelijken, met name de CSRD en CSDDD. Het heeft bijna een jaar geduurd voordat de EU het eens werd over de reikwijdte, maar de definitieve goedkeuring is nabij. Op het moment van schrijven is het pakket overeengekomen in de trialogen en wordt verwacht dat het formeel zal worden aangenomen en gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU.

Onder het Omnibus I-pakket worden de CSRD en CSDDD aangepast en zijn ze van toepassing op iets grotere bedrijven dan oorspronkelijk gepland. Grote ondernemingen mogen geen buitensporige duurzaamheidsrapporten eisen van alle leveranciers, maar ze kunnen (en zullen) wel vragen om gegevens die in vrijwillige standaarden zoals VSME staan, inclusief broeikasgasemissiegegevens.

CSRD

Onder Omnibus I zal de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) op minder bedrijven van toepassing zijn dan oorspronkelijk gepland, in lijn met deze herziene drempels voor EU-bedrijven:

• €450 miljoen netto-omzet (geldt ook voor niet-EU-bedrijven)
• Meer dan 1.000 werknemers

Eerder in 2025 stemde de EU in met het uitstellen van de toepassing van CSRD voor Wave 2-bedrijven (de bedrijven die binnen de bovenstaande drempels vallen) onder het ‘Stop-the-clock’-mechanisme. Deze bedrijven zullen hun eerste CSRD-rapport (volgens de ESRS-normen) in 2028 publiceren over het voorgaande boekjaar.

Hoewel er op korte termijn minder bedrijven direct binnen de scope vallen, hebben klanten die wel binnen de scope blijven nog steeds hoogwaardige, controleerbare emissiegegevens van hun partners in de toeleveringsketen nodig. Je moet deze dus kunnen verstrekken, zelfs als je de drempels niet haalt. Vrijwillige standaarden zoals VSME en CountEmissionsEU bieden hierbij ondersteuning.

CSDDD

De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) is onder het Omnibus-pakket ook ingeperkt, zodat deze zich alleen richt op de allergrootste EU- en niet-EU-bedrijven die aan deze drempels voldoen:

• Meer dan €1,5 miljard wereldwijde netto-omzet
• Meer dan 5.000 werknemers

Hoewel de meeste bedrijven niet direct onder de CSDDD vallen, zullen ze de indirecte effecten blijven voelen omdat grote klanten verplicht zijn de milieu- en mensenrechtenrisico’s in hun waardeketen te begrijpen en nauwkeurige informatie van hun leveranciers zullen vragen.

Niet-naleving van de CSDDD kan leiden tot boetes tot 3% van de wereldwijde netto-omzet van een bedrijf, toegepast op nationaal niveau.

Emissions Trading System 2 (ETS2)

Het emissiehandelssysteem wordt vanaf 2027 uitgebreid naar het wegvervoer onder ETS2. Dit betekent dat brandstofleveranciers moeten betalen voor de koolstof die wordt uitgestoten door diesel en benzine die in het wegvervoer wordt gebruikt.

Om de transitie te ondersteunen, stelt de EU in 2028 ETS2-inkomsten beschikbaar om de overgang naar schone technologieën, zoals elektrische voertuigen en laadpunten, beter te financieren en te ondersteunen. Ook krijgt de ETS2-marktstabiliteitsreserve meer bevoegdheden om prijsstabiliteit en voorspelbaarheid op de korte en lange termijn te bevorderen.

Elk bedrijf met transportactiviteiten in de keten zal hierdoor worden beïnvloed. We raden je aan om je brandstofverbruik, kosten en emissies nu al nauwkeurig bij te houden. Zo begrijp je je huidige positie en kun je actie ondernemen om je emissies te verminderen om je te beschermen tegen stijgingen van de transportkosten wanneer ETS2 volledig in werking treedt.

Regels per transportmodaliteit

Er zijn ook regels die alleen voor bepaalde transportmodaliteiten gelden, zoals FuelEU Maritime voor maritiem transport en ReFuelEU Aviation voor luchtvervoer.

FuelEU Maritime

FuelEU Maritime is van kracht sinds 1 januari 2025 en vereist dat schepen die EU-havens aandoen de broeikasgasintensiteit van de energie die zij gebruiken verminderen. Er zijn maximale limieten vastgesteld voor de jaarlijkse gemiddelde broeikasgasintensiteit van schepen boven de 5.000 brutoton. Ook worden er geleidelijke maatregelen ingevoerd, zoals de verplichting voor passagiers- en containerschepen om vanaf 2030 aan de kade gebruik te maken van walstroom (OPS) of alternatieve emissievrije technologieën.

Dit dwingt vervoerders naar schonere scheepsbrandstoffen en walstroom, waardoor een nauwkeurige meting van emissies nog belangrijker wordt. Tools die operators helpen bij het evalueren van verschillende brandstofscenario’s en hun impact op de uitstoot zijn hierbij van grote waarde voor vlootinvesteringen.

ReFuelEU Aviation

Ook ReFuelEU Aviation is sinds 2025 van kracht en introduceert verplichte minimumaandelen van duurzame luchtvaartbrandstof (SAF) voor alle vluchten die vertrekken van EU-luchthavens. Deze SAF-quota nemen in de loop van de tijd toe en worden ondersteund door boetes bij niet-naleving. Bedrijven die gebruikmaken van luchtvracht kunnen de effecten hiervan al merken door hogere prijzen of aangepaste routes.

EU-taxonomie voor duurzame activiteiten

De EU-taxonomie is het classificatiesysteem van de EU om te bepalen of een economische activiteit ecologisch duurzaam is. Het doel is om greenwashing te verminderen en investeringen te sturen naar activiteiten die de klimaatdoelstellingen van de EU echt ondersteunen. Dit heeft invloed op de vraag of investeringen in bijvoorbeeld elektrische vrachtwagens, laadinfrastructuur of emissiearme brandstoffen als “duurzaam” worden aangemerkt.

Als de CSRD op je bedrijf van toepassing is, moet je rapporteren welk deel van je activiteiten aan de taxonomie-criteria voldoet. Zelfs als je niet direct binnen de scope valt, kan het afstemmen van je investeringen op de taxonomie je duurzaamheidsprofiel versterken en de toegang tot financiering verbeteren.

Vrijwillige standaarden en waarom je je eraan moet conformeren

Zelfs als je niet direct verplicht bent tot duurzaamheidsrapportage, krijg je vrijwel zeker vragen van klanten die dat wel zijn. Vrijwillige standaarden spelen een belangrijke rol bij het verzamelen en structureren van de juiste gegevens volgens wereldwijde best practices.

VSME-standaard

De Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs (VSME) is geïntroduceerd om kleinere bedrijven te helpen bij het verstrekken van consistente informatie aan hun klanten, zonder dat daarvoor enorme inspanningen of dure consultants nodig zijn. Werken volgens de VSME:

• Maakt het invullen van vragenlijsten van klanten sneller en eenvoudiger
• Zorgt ervoor dat je het juiste informatieniveau verstrekt zonder over-rapportage
• Geeft inzichten die helpen bij het verkleinen van je ecologische voetafdruk
• Bereidt je voor op een mogelijke groei naar de CSRD-scope in de toekomst

CountEmissionsEU

CountEmissionsEU stelt één EU-brede rekenmethode vast voor de uitstoot van transport en is eind 2025 definitief goedgekeurd. Dit maakt het voor bedrijven veel gemakkelijker om emissies te berekenen en transportopties te vergelijken. De methode geldt voor alle modaliteiten en is gebaseerd op de ISO 14083-norm.

Hoewel deelname aan CountEmissionsEU voor veel bedrijven nog vrijwillig is, moeten bedrijven die besluiten hun emissies openbaar te maken, voldoen aan dit kader. Als je je emissies al berekent, zorg er dan voor dat dit gebeurt volgens de CountEmissionsEU-richtlijnen. Gebruikers van BigMile kunnen er zeker van zijn dat zij hier al aan voldoen.

Lean & Green Stars

Lean & Green is een van Europa’s meest erkende vrijwillige programma’s voor het verminderen van logistieke emissies. Bedrijven groeien door naar één tot vijf “Stars” op basis van hun vermogen om emissiereducties te meten, te realiseren en te verifiëren.

Hoewel het geen wettelijke verplichting is, worden Lean & Green Stars steeds vaker gevraagd in tenders door zowel overheden als grote ondernemingen. Deelnemen aan het programma helpt je bovendien om besparingsmogelijkheden te identificeren en te leren van vakgenoten tijdens events en webinars.

Nationale duurzaamheidseisen Sommige landen voeren eigen eisen in die gelden voor elk bedrijf dat er actief is. Zo verplicht Spanje de rapportage van de koolstofvoetafdruk via Real Decreto 214/2025. Wij houden je op de hoogte van deze lokale ontwikkelingen.

Voordelen van vroege naleving

Het is verleidelijk om actie uit te stellen tot deadlines dichterbij komen, maar daarmee mis je belangrijke voordelen voor je efficiëntie en resultaat:

• Win meer tenders: Voldoe aan de groeiende vraag van klanten naar transparante en hoogwaardige emissiedata.
• Verlaag kosten: Krijg inzicht in inefficiënties en verlaag je operationele kosten door bijvoorbeeld het aantal lege kilometers te verminderen.
• Voorkom stress bij de eerste rapportage: Bouw nu al aan je processen met geautomatiseerde workflows, zodat rapportages minder handmatig werk kosten.
• Versterk je reputatie: Positioneer jezelf als een duurzame en betrouwbare leverancier.

Aan de slag met software voor carbon accounting

Zoek je een oplossing om je voor te bereiden op rapportages en emissiereductie? Kijk dan niet verder dan BigMile. Onze software en Emissions API helpen je bij het volgen, berekenen en rapporteren van emissies in volledige overeenstemming met normen zoals de GLEC Framework, ISO 14083 en CountEmissionsEU.

Hiermee kun je:

• Automatisch emissiegegevens verzamelen en analyseren
• Data-gedreven inzichten krijgen over hoe je je uitstoot kunt verminderen
• Rapporten genereren die voldoen aan de EU-eisen
• Transparant emissiegegevens delen met je klanten

Wil je meer weten? Boek een demo bij BigMile.

Auteur: Olivier Rebollo. Lees hier het originele artikel van BigMile.